HISTORIA ORGANÓW

Opis techniczny organów (wg Karty ewidencyjnej):
Prospekt organowy eklektyczny, architektoniczny, o formie szafiastej, jednokondygnacjowy, jednoosiowy, płaski. Od góry obudowa w formie falisto wygiętego gzymsu. Po bokach zamkniętego arkadowo pola piszczałkowego dwie prostokątne płyciny. Od dołu obudowa zamknięta gzymsem prostym. Materiał wykonania – drewno, stop cyny. Wymiary 300x200x150 cm
Traktura pneumatyczna, wiatrownice stożkowe, kontuar wolnostojący, miechy magazynowe, napęd – dmuchawa elektryczna. Organy posiadają dwa manuały po 56 klawiszy (od C do g 3) oraz pedał z 27 klawiszami (od C do f 1).
* * * *
Stuletnie organy w kościele rektoralnym salezjanów na Łosiówce

Organy, które obecnie ubogacają liturgię w kościele rektoralnym pw. Matki Bożej Wspomożenia Wiernych, zostały wybudowane w 1913 r. przez znaną firmę Gebrüder Rieger z Jägerndorfu (dziś Karniów w Czechach) jako ich 1957 instrument - tj. opus 1957. Służyły one pierwotnie jako instrument salonowy u krakowskiego inżyniera Rzący.
Po niespełna 20 latach postanowiono je sprzedać, korzystając z pośrednictwa Władysława Bolońskiego, prowadzącego skład i wypożyczalnię fortepianów w Krakowie. W ten sposób na początku 1933 r. salezjanie z krakowskiej Łosiówki nabyli rzeczony instrument i umieścili go początkowo w kaplicy seminaryjnej (zob. poniżej zdjęcie z 1936 r.). Organy kosztowały 600 dolarów (wg innego źródła 700 dolarów), a fundatorem ich zakupu był ks. Stanisław Łukaszewski sdb.
W latach trzydziestych XX w. instrument otoczony był troskliwą opieką: w 1933 r. naprawiała go wspomniana firma Rieger, która przynajmniej do końca 1935 r. przeprowadzała regularne przeglądy, dbając o to, by był sprawny i nastrojony. Po drugiej wojnie światowej organy przeniesiono do wybudowanego w latach 1936-38 kościoła, który został oddany do użytku dla wiernych w 1947 r. Instrument służy łosiówkowskim parafianom do dziś (zob. zdjęcia poniżej). Po 1982 r. miała miejsce modyfikacja dyspozycji, która polegała na wymianie jednego głosu.

Piotr Matoga

* * * *
Dwie i pół zagadki na temat organów w kościele rektoralnym rozwiązane

W powyższym tekście są zawarte dwie niewiadome, które po dłuższym czasie poszukiwań zostały rozwiązane. Pierwszą z nich jest cena organów. Przeglądając kolejny raz I tom kroniki seminaryjnej znalazłem rozwiązanie tej zagadki. Zapisek kronikarza bowiem mówi jednoznacznie:

 Pamiętnym pozostanie dla tutejszego Instytutu dzień 21 stycznia 1933 r. W tym bowiem dniu zostały oddane do użycia i uroczyście poświęcone organy, zakupione okazyjnie, staraniem ks. Łukaszewskiego Stanisława, który właśnie powrócił z Ameryki. Mając tam wiele znajomych osób i dobrodziejów, postanowił kupić dla naszego Instytutu organ, który kosztuje 700 dolarów, nie licząc drobnych wydatków przy jego instalacji. W krótkim czasie zdołał uzyskać ks. Łukaszewski 600 dolarów, zaś resztę będzie musiał pokryć sam nasz zakład [tj. seminarium]. Radość wszystkich z powodu nabycia organów i wdzięczność dla dobrodzieja jest bardzo wielka, bo nabytek to bardzo ważny i niepośledniej wartości.

Jeśli chodzi o wymienione w kronice "drobne wydatki" to firma Skład i Wypożyczalnia Fortepianów Władysław Boloński wyceniła je na 400 zł jako zapłatę "na uzupełnienie kosztów demontażu i montażu zakupionego organu firmy Rieger według treści rewersu z dnia 28 bm. [tj. stycznia 1933]"

Drugą zagadką był rok przeniesienia organów z kaplicy wewnętrznej do kościoła. W lutym br., tj. 2018, rozmawiając z zacnym współbratem ks. Stanisławem Zasadą na tematy historii Łosiówki dowiedziałem się, że stało się to w 1960 r. Trzech salezjanów, ks. Stanisław Skiba (ówczesny profesor muzyki w seminarium), ówczesny kleryk Zasada i kl. Malinowski, najpierw rozebrali organy na drobne części, a następnie przenieśli je i na nowo złożyli na chórze w kościele pw. MB Wspomożenia Wiernych.

I jeszcze jedna rozwiązana mała niewiadoma - tj. "połówka" zagadki. Otóż od ks. Zasady dowiedziałem się nt. usytuowania organów w kaplicy wewnętrznej - stały one po prawej stronie od wejścia, w rogu kaplicy.

Można jeszcze dodać, że na organach w kościele piękne koncerty wygrywali jako klerycy tacy salezjanie jak Jan Pryputniewicz, Bolesław Rozmus senior czy Bolesław Bartkowski.

ks. dr Robert Bieleń sdb


(Kliknij na zdjęcie, aby powiększyć)

Szybki kontakt

Kościół Rektoralny Salezjanów
      pw. MB Wspomożenia Wiernych

Adres: Tyniecka 39, Kraków 30–323

Telefon: +48 122 663 611

Email: info@losiowkasdb.pl

Strona: losiowkasdb.pl

Bank: 62 1600 1013 1847 8609 2000 0004


Kancelaria parafialna - godziny urzędowania:

  • wtorek, piątek, godz. 1600-1730